Gerrit II Hofmans (46)

Nederland

De gezondheidszorg omstreeks 1850

Als ik goed heb geteld, stond Gerrit in zijn leven zeven maal terecht wegens het onbevoegd uitoefenen van de geneeskunst. Eenmaal werd hij vrijgesproken, vijf keer werd hem een boete opgelegd en de zevende keer werd hij wegens ‘ontoerekenbaarheid’ ontslagen van rechtsvervolging. Dat laatste, op het oog humane vonnis resulteerde in levenslange opsluiting in een krankzinnigengesticht, dat op termijn alle kenmerken van een gevangenis ging dragen.
Het blijft mij intrigeren hoe een relatief simpel vergrijp (dat voor zover bekend niemand schade had berokkend) heeft kunnen leiden tot een dergelijke draconische maatregel.

Lees verder Gerrit II Hofmans (46)

Gerrit II Hofmans (7)

Rotterdam – Harderwijk – Rotterdam

Naar Indië

Wat er gebeurde in het leven van Gerrit en Clasien in het jaar na het faillissement is lastig te reconstrueren. Na de homologatie op 10 april 1867 was het faillissement geëindigd en was Gerrit ‘vrij man’; hij kon in principe opnieuw beginnen. Of hij inderdaad met een nieuwe zaak is begonnen of bij een collega in dienst is getreden als schoenmakersknecht, valt niet na te gaan: hij verdwijnt voor een aantal jaren uit de adresboeken, maar volgens het Bevolkingsregister bleef het gezin in de Hoogstraat wonen. En in oktober 1867 moet duidelijk zijn geworden dat Clasien opnieuw zwanger was.

Lees verder Gerrit II Hofmans (7)

Gerrit II Hofmans (6)

Rotterdam

Failliet

Bij het woord schoenmaker denken wij tegenwoordig aan iemand die schoenen repareert. Schoenen kopen doe je in een schoenenwinkel en de schoenen die daar worden verkocht, zijn gemaakt in een schoenenfabriek; alleen bij hoge uitzondering laat iemand zijn schoenen op maat maken en dat is dan een kostbare aangelegenheid. Maar ooit was een schoenmaker iemand die zelf schoenen maakte. Repareren deed een schoenlapper en schoenenwinkels waren er niet.
Gerrit Hofmans en Sam Thijssen waren schoenmaker in de jaren 1850-1890 – op het breukvlak tussen vroeger en nu.

Lees verder Gerrit II Hofmans (6)

Gerrit II Hofmans (5)

Amsterdam

Een literair uitstapje

Samuel Jan Thijssen werd geboren op de Leidsegracht in Amsterdam op 16 februari 1853 als zoon van Jacoba Kluit en Theodorus Johannes Thijssen, schoenmaker. Hij begon zijn loopbaan met een tienjarig contract in het leger, maar zwaaide voortijdig af in 1873 en liet zich vervolgens alsnog opleiden tot schoenmaker. Op 16 mei 1878 trouwde hij met Alida Fieggen, net 20 jaar oud geworden, en in februari 1879 verhuisde het paar naar de Eerste Leliedwarsstraat 16. Daar werd op 16 juni 1879 hun oudste zoon geboren – traditioneel vernoemd naar zijn grootvader van vaderszijde. Zijn roepnaam werd Dorus of Do, maar hij is bekend geworden als Theo Thijssen.

Lees verder Gerrit II Hofmans (5)

Gerrit II Hofmans (3)

Rotterdam

Clasina Houtman

Op 11 november 1863 – zijn 22e verjaardag – trouwde Gerrit met Clasina Christina Houtman (21), dochter van Hendricus Adrianus Houtman en Jacoba Clasina van der Doorn. Clasina was geboren in Rotterdam, maar haar diepere roots lagen in Scheveningen en Delfshaven.
Het huwelijk met Gerrit is vermoedelijk niet bijzonder gelukkig geweest en uiteindelijk verliet zij hem om terug te keren naar Rotterdam, waar zij ook zou overlijden.

Lees verder Gerrit II Hofmans (3)

Gerrit II Hofmans (2)

Rotterdam

Foto’s

Gerrit Hofmans woonde – met uitzondering van zijn diensttijd en zijn Indische jaren – van 1841 tot 1881 in Rotterdam. Van het Rotterdam van die tijd is praktisch niets meer over. Stinkende grachtjes en watergangen werden gedempt, hele huizenblokken werden gesloopt ten behoeve van nieuwbouw (zoals het stadhuis) of een betere doorstroming van het verkeer. Van wat er resteerde, werd het meeste verwoest in de meidagen van 1940. Zelfs het oorspronkelijke stratenplan is grotendeels verdwenen.
Gelukkig hebben we de foto’s nog.*

Lees verder Gerrit II Hofmans (2)

Gerrit II Hofmans (1)

Rotterdam

Een onrustige jeugd

Gerardus Adrianus Petrus Hofmans werd geboren op 11 november 1841 in Rotterdam, op het adres Hang 49, als vierde kind van Willem Hendrik Hofmans en Helena Lindeman; hij was tevens hun eerste kind dat in leven bleef. Een vijfde kind – een zusje – overleed eveneens en eind 1843 stierf ook Helena Lindeman. Het gezin woonde toen in de Crispijnlaan op nummer 122. Gerrit was net 2 geworden.

Lees verder Gerrit II Hofmans (1)

Gerrit II Hofmans (44)

Medemblik

De psychiater en de wrijfdokter

Na het registratieformulier met de gegevens van Gerrit volgen zes pagina’s met zijn ziektegeschiedenis. De behandelend arts noteerde aanvankelijk wekelijks zijn bevindingen, later werd dat maandelijks en nog later eenmaal in de twee maanden, tenzij er bijzonderheden waren. Hieronder een samenvatting van deze aantekeningen.
Het volledige transcript van de status vind je hier.

Lees verder Gerrit II Hofmans (44)