Pieter I Hofmans (6)

Dussen-Oosterhout

Schoonfamilie

Blijkens een borgbrief in het rechterlijk archief van Loon op Zand was Gerrit Egmonts in 1712 van plan om met vrouw en kinderen te vertrekken naar Dussen en waarschijnlijk zal hij kort nadien ook daadwerkelijk zijn verhuisd. In de Dussense archieven komen beiden echter niet voor. Wél hebben, behalve Cornelia, vijf van de kinderen Egmonts hun sporen nagelaten.

Lees verder Pieter I Hofmans (6)

Pieter I Hofmans (5)

Dussen

Kinderen

Pieter Hofmans en Cornelia Egmonts kregen tussen 1724 en 1741 negen kinderen.
Het eerste kind, een zoon, werd geboren in Dussen; hij werd Martinus genoemd – vermoedelijk naar zijn grootvader van vaderszijde.* Daarna verhuisde het gezin naar Waspik, waar twee kinderen werden geboren. Na hun terugkeer in Dussen werden nog eens zes kinderen geboren. Van deze negen kinderen overleefden er slechts drie hun kindertijd.

Lees verder Pieter I Hofmans (5)

Gerrit I Hofmans (1)

Dussen

Gerrit Hofmans werd geboren in Dussen op 8 of 9 december 1738. Getuigen bij zijn doop waren Joannes en Maria Egmonts, broer en zus van zijn moeder.

Hij trouwde op 31 maart 1768 met Johanna van der Pluijm (1743) voor de Nederduits Gereformeerde Gemeente.

1768.03.31 HuwelijkN

den 31 Maart zijn alhier in ondertrouw opgenomen & vervolgens getrouwt Gerrit Hofmans J:M. [jongeman] & Johanna van der Pluim J.D [jongedochter] bijde van & wonende te Dussen Munsterkerk

Dat was een opmerkelijke keuze, omdat beide echtelieden katholiek waren en ook al hun kinderen katholiek zouden laten dopen. Waarschijnlijk spaarden zij op deze manier een gang naar de Schepenbank uit. Huwelijken die in de gereformeerde ‘staatskerk’ werden gesloten, werden door de wereldlijke overheid erkend; voor alle andere gezindten was naast een kerkelijk ook een burgerlijk huwelijk verplicht.
Je vraagt je af wat ze in Rome en Dordrecht van deze sluipweg hebben gevonden.

Gerrit en Johanna kregen samen negen kinderen (drie jongens, zes meisjes, waaronder een tweeling), die allen in Dussen werden geboren en gedoopt. Van drie kinderen staat vast dat ze jong zijn overleden. Van één kind weten we verder niets; vermoedelijk is het direct na de geboorte gestorven.

Dochter Cornelia (1769) trouwde met Cornelis Anthonie van Meer (of Vermeer) en kreeg met hem vijf dochters (waarvan er één jong overleed) en één zoon (vermoedelijk ook jong overleden). Zij stierf in 1848 in Rotterdam; we zullen haar daar nog tegenkomen.

Dochter Catharina (1771), de helft van de tweeling, trouwde met Aart van den Ende en vestigde zich in Geertruidenberg. Zij kreeg één dochter, Gerarda, die in 1816 op 10-jarige leeftijd overleed. Catharina zelf overleed in 1834.

De drie zonen, Antonie (1770), Pieter (1777) en Willem (1787), bleven allen in leven, trouwden en kregen ook zelf weer kinderen.

Gerrit Hofmans bleef vermoedelijk zijn hele leven in Dussen wonen. Waar hij woonde of wat zijn beroep was, is onbekend, maar als ik zou moeten gokken, zou ik kiezen voor landarbeider of dagloner. Hij stierf in 1789, pas 50 jaar oud. Zijn oudste kind was 19, de jongste nog geen 2.

Johanna van der Pluijm leefde nog bijna 24 jaar. Zij stierf op 1 december 1813 in Geertruidenberg. Mogelijk was zij daar ingetrokken bij haar dochter Catharina.

[3 april 2018]

Vervolg.
Vorige aflevering.

Naar Inhoud.

Pieter I Hofmans (9)

Dussen

Overlijden

Cornelia Egmonts stierf in 1760, 59 jaar oud:

1760.01.16 Overlijden CorneliaN

den 16e dito [= januari 1760] is begraven Cornelia egmonts huijsvrou van pieter hofmans.
Er werd 3 maal geluijt en de kosten voort kleet bedroegen 12 stuivers (= 60 cent).

Met het kleet wordt bedoeld het kleed dat over de kist van de overledene werd gelegd. In veruit de meeste gevallen werd gekozen voor de eenvoudigste uitvoering; deze kostte 12 stuivers (tegen 1 gulden en 16 stuivers voor de meest luxueuze variant). Ook driemaal luiden kwam het meest voor. Daarnaast bestond de mogelijkheid om van den armen begraven te worden; dat was dan zonder kleed en zonder luiden.
Bron Ton Lensvelt.

Pieter overleefde zijn vrouw ruimschoots: hij stierf in april 1773 – 80 of 81 jaar oud. Ook nu werd driemaal geluid en werden 12 stuivers betaald voort kleet.

1773.04.27 Pieter HofmansN

Pieter had bij zijn overlijden drie kleinkinderen; een vierde was vermoedelijk kort na de geboorte overleden.
Van zijn negen kinderen waren er nog slechts drie in leven: Cornelia (38), Catharina (36) en onze voorvader Gerrit I (34).

Dit is, samengevat in negen korte stukjes, wat wij weten over het leven van onze stamvader in Dussen. Documenten die meer licht op zijn bestaan zouden kunnen werpen – belastingaanslagen, koopakten, huurcontracten, een eigen testament – ontbreken. Armlastig was het gezin niet, daarop wijst het feit dat er geld was voor een doodskleed voor Cornelia en Pieter, maar van welstand was waarschijnlijk evenmin sprake.

[29 maart 2018 / 11 augustus 2020]

Vervolg.
Vorige aflevering.

Inhoud.

Pieter I Hofmans (8)

Dussen

Een ondervraging

Op 15 maart 1749 werd Pieter Hofmans – samen met een zekere Cornelis Sagt – ondervraagd door Cornelis van Brandwijk en Samuel Pistorius, Schout en Schepen van Dussen-Munsterkerk, naar aanleiding van een geval van ‘diefstal met geweldpleging’:

Op 12 januari 1749 was Arjen van der Pluijm naar het huis van Pieter Hofmans gekomen om zich door hem te laten scheren. Tijdens het scheren had deze Arjen van der Pluijm verteld hoe hij twee dagen eerder, samen met zijn broer Peter, een ‘kaar prikken’ die hem waren ontstolen door Teunis van der Pluijm (een neef), had teruggehaald en hoe hij daarbij deze Teunis een flinke aframmeling had gegeven. Teunis van der Pluijm was daarop, samen met zijn moeder, naar Schout en Schepenen gestapt om hiervoor schadevergoeding te vragen.
Toelichting  Veel leden van de familie Van der Pluijm waren vissers, vooral op zalm, maar kennelijk ook op prikken. Prikken zijn palingachtige vissen, die destijds in de Biesbosch werden gevangen en werden verkocht als aas voor de kabeljauwvisserij op de Noordzee. Een kaar is een houten bak, die als ‘leefnet’ voor de gevangen prikken diende.

De zaak liep waarschijnlijk met een sisser af; er is verder niets meer over te vinden.

Voor ons is interessant dat het ‘proces verbaal’ dat van deze ondervraging is opgemaakt, informatie over Pieter (de 2e Deponent) bevat, die we niet uit andere bronnen kennen. Allereerst wordt zijn leeftijd vermeld: 56 jaar. Dat betekent dat hij in 1692 of 1693 zou zijn geboren.

LeeftijdN

Verder wordt Pieter den Schoenmaker genoemd en kennelijk werkte hij daarnaast als barbier.

SchoenmakerN

BarbierN

[28 maart 2018]

Vervolg.
Vorige aflevering.

Inhoud.

Pieter I Hofmans (7)

Dussen

Een testament

De terugkeer van het gezin naar Dussen hing ongetwijfeld samen met het overlijden van Wouter Egmonts, de halfbroer van Cornelia. Uit diens testament d.d. 23 februari 1728 valt op te maken dat hij een huis had nagelaten aan de kinderen van Cornelia en Pieter Mertense Hoffmans (sic), en dat Pieter het levenslange vruchtgebruik van dat huis zou genieten.

Testament Wouter EgmontN
Fragment van het testament van Wouter Egmonts.

… soo verklaarde hij testateur eerstelijk te legaateeren aan de gesamentlijke kinderen van Pieter Mertense Hoffmans tegenwoordig verweckt bij den testateur zijn halve suster Cornelia Egmonts ofte nog verweckt mogte werden, namentlijk een huijs en dijk cavelinge staande alhier binnen dijks mits het vrugt gebruijk te werden geproffiteert bij den voorn Pieter Mertense Hoffmans zijn leeve lange geduerende.

Het nagelaten huis valt helaas niet nader te identificeren en over een eventuele verkoop of testamentaire beschikking door de kinderen van Pieter is niets bekend.

[27 maart 2018]

Vervolg.
Vorige aflevering.

Inhoud.

What’s in a name? (1)

Hofmans. Met één f, één n en een s op het eind.

Het is een riedel die ik in mijn jeugd talloze malen heb gehoord en die ik zelf talloze malen heb afgedraaid (en ik zal de enige niet zijn).

In de achttiende eeuw ging men met dit soort futiliteiten aanzienlijk laconieker om. Hofman en Egmonts bij de ‘burgerlijke stand’, Hofmans en Egmons in de kerkelijke administratie (zie mijn eerste stukje over Pieter Hofmans).

In een groot deel van de negentiende eeuw was het niet veel anders: Pieter II had drie zonen: in hun geboorteakten staan de eerste twee vermeld als Hofman, de derde (Willem Hendrik) als Hofmans. En volgens een kwartierstaat uit 1942 zou mijn grootvader Jan Hofmans pas de eerste zijn geweest die zijn familienaam afsloot met een s.

KwartierstaatV

Er wonen in Nederland ruim 900 mensen met de achternaam Hofmans tegen 10.000 met de achternaam Hofman.

Een futiliteit, die s?
Ik dacht het niet.

[25 maart 2018]

Vervolg.

Pieter I Hofmans (1)

Dussen

Een huwelijk

Op zaterdag 14 augustus 1723 trouwden mijn verre voorouders Pieter Hofmans en Cornelia Egmonts voor Schout en Schepenen van de heerlijkheid Dussen-Munsterkerk:

1723.08.12 - HuwelijksakteN
De huwelijksakte voor Schout en Schepenen.

De transcriptie van het document luidt als volgt:

Op huijden den 14 augu[stus] 1723 zijn ten overstaan van Schout ende Scheepenen van Dussen Munsterkerck wettelijk getrouwt pieter magiels hofman jongman geboortigh van Venloo en cornelia gerende egmondt jongedoghter wonende alhier tot Dussen Munsterkerck naardat alvoorens de drie sondaghs proculematie behoorlijk sonder verhinderinge zijn gegaan. Des ten oirconde geteekent, op dato als boven.
Ter ordonnantie van Schout en Scheepenen
N[icolaas] Hagoort
secrt

Een dag later trouwden Pieter en Cornelia ook voor de katholieke kerk. De vermelding in het huwelijksregister vind je hier; de transcriptie en de vertaling uit het Latijn luiden als volgt:

Contraxerunt matrimonium Petrus hofmans et Cornelia gereden egmons. Testes erant Anna van Selst et petronella tijssen.
Pieter Hofmans en Cornelia Gereden Egmons hebben een huwelijk gesloten. Getuigen waren Anna van Selst en Petronella Tijssen.

Cornelia was net 23 geworden; Pieter was 31 of 32 jaar oud.

[24 maart 2018 / 7 augustus 2020]

Vervolg.

Inhoud.