Losse eindjes (2)

Delft – Den Haag

Helena Vastenhout

Helena Vastenhout* werd geboren/gedoopt op 1 oktober 1784 in Delft als dochter van Jan Vastenhout en Maria Angenent. Over haar jonge jaren is niets bekend; we weten alleen dat ze heeft leren lezen en schrijven.

In 1805 raakte zij zwanger van een zekere Reinier Lindeman. Hun dochter Helena Lindeman werd op 20 november 1805 gedoopt in de Sint-Hippolytuskerk aan de Brabantse Turfmarkt als illegitima (onwettig kind); Reinier was toen allang vertrokken. Dat de kleine Helena toch zijn achternaam kreeg, is vermoedelijk te danken aan een lankmoedige pastoor en het ontbreken van een gereguleerde burgerlijke stand.

Ruim tweeënhalf jaar later stond Helena van Vastennouw opnieuw met een boreling voor de  pastoor van de Sint-Hippolytuskerk.  De vader was deze keer een zekere Willem Vanges (of Van Ges), van wie verder niets bekend is. Het kind werd Anna Maria genoemd, en ook zij kreeg de naam van haar vader.

Helena werkte in deze jaren als wolspinster voor Lakenfabrikant Maas. Dat was thuiswerk en het leverde niet genoeg op voor het levensonderhoud van een eenoudergezin met twee kinderen; zij ‘kon met het werk niet regt komen’, zoals Helena zelf verklaarde.

In 1809 stond zij met zeven andere vrouwen terecht wegens oplichting van haar werkgever. De hoofdschuldigen werden veroordeeld tot geseling en levenslange verbanning uit de stad en het Departement Maasland; Helena kwam eraf met een ‘werkstraf’ (vier jaar tuchthuis), gevolgd door vier jaar verbanning.**
Wat er met haar kinderen is gebeurd in die eerste vier jaar, is onduidelijk; misschien zijn zij opgenomen geweest in het gezin van haar broer Willem.

De vier jaar tuchthuis zal Helena wel hebben uitgezeten, maar de daarop volgende verbanning is haar waarschijnlijk kwijtgescholden. In ieder geval blijkt zij in 1815 aan de Koepoort in Delft te wonen, alwaar zij op 24 augustus het leven schonk aan een zoon, Gerrit Johannes.
Dit kind kreeg haar eigen achternaam: Vastenouw. Het knaapje zou overigens niet oud worden; hij overleed op 9 februari 1818 in de Sint Annastraat.
In beide akten staat als Helena’s beroep vermeld ‘werkster’.

Dan doet zich een opmerkelijke ommekeer voor: Helena, 38 jaar oud, trouwt op 23 juli 1823 met Johannes Theodorus Kruijt, oud 22 jaar en houthakker van beroep. Aanwezig bij de plechtigheid zijn de moeder van de bruid, Maria Angenent, de ouders van de bruidegom en vier getuigen (drie turfdragers en een arbeider). De huwelijksakte wordt ondertekend door Helena en twee getuigen; de bruidegom en de overige aanwezigen blijken niet te kunnen schrijven.
Helena Lindeman en Anna Vanges – ongetwijfeld ook aanwezig – zijn op dat moment 17 en 15 jaar oud.

Helena kreeg met Johannes Kruijt nog eens drie kinderen: het eerste werd dood geboren, het tweede werd slechts twee maanden oud, het derde stierf na één jaar en tien maanden. Dat was in 1832; Helena was toen bijna 48.

Op 13 augustus 1834 was Helena aanwezig bij het huwelijk van haar oudste dochter met Willem Hendrik Hofmans. Zij woonde inmiddels in Den Haag en daar heeft zij ongetwijfeld ook de geboorte van haar drie kleinkinderen meegemaakt: Maria, Willem en Petronella.

Op 19 februari 1840 stierf de kleine Willem.*** Helena lag toen in het Haagse Burger Gasthuis. Enkele dagen later, op 25 februari, overleed zij zelf.

Johannes Kruijt overleefde zijn Helena slechts anderhalf jaar. Hij overleed in Den Helder op 1 oktober 1841.

Anna Maria Vanges ten slotte trouwde, 39 jaar oud,  in 1847 met Hendrikus Bernardus Schuurs. Het echtpaar kreeg twee kinderen, waarvan er één in leven bleef. Deze Lambertus Schuurs werd 90 jaar; hij overleed op 15 oktober 1940.
Anna Maria werd 85 jaar oud; zij overleed op 28 oktober 1893.

__________
* De naam die in het doopregister staat, is Vastenhout. In latere akten worden andere spellingen gehanteerd.
** Zie Delftse textiel in de negentiende eeuw door Kees van der Wiel.
*** Wel te onderscheiden van het jong overleden broertje van Willem Hendrik.

[25 april / 25 mei 2019]

Vervolg.

Naar Inhoud.

4 gedachten over “Losse eindjes (2)”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s